Çözümleme.


Results for "Çözümleme."

Philosophical Dictionary

Çözümleme.

(Philosophical Dictionary) :
(Os. Tahlil, Fr., Al. Analyse, İng. Analysis, İt. Analisi). Bir tümeli, incelemek için, tikellerine ayırma yöntemi... Çözümleme, bir inceleme yöntemidir ve bir bütünün anlaşılabilmesi için o bütünü meydana getiren unsurlarına bölmeyi gerektirir. Bu bakımdan çözümleme, yeniden bir bütünlemeyle gerçekleşir. Örneğin Rene Descartes (1596-1650), gerçeğe varmak için, matematik bir çözümleme (analitik geometri) yöntemi kullanmaktadır. Daha sonra Dekartçı Spinoza'nın da kullandığı bu yöntem, bir düşünceyi meydana getiren ana düşünceleri birer birer ayırarak inceler ve bu ana düşünceleri yeniden birleştirerek bütünü aydınlık olarak kurar. Bu yeniden kurma işinde bütün değişebilir ve bambaşka bir bütün olabilir. Özellikle Descartes ve Spinoza gibi spekülatif düşünürlerin vardıkları sonuç budur... Metafizik ve bireyci felsefeler, çözümleme işinde somutu soyutlaştırırlar. Toplumun bütün unsurlarının aralarındaki ilişkiyi görmezler ya da incelemezler. Örneğin bir metafizikçiye göre toplumun geriliği töresizliktedir, bir bireyciye göre eğitimsizliktedir. Diyalektik maddeci felsefeyse çözümlemede daima bütün göz önünde tutar ve unsurların gerek bütünsel ve gerek birbirleriyle olan ilişkilerini inceler. Maddeci diyalektik çözümleme yöntemi, birin bölünmesi ve birbirlerine zıt parçalarının hem ayrı hem de birbirlerine olan ilişkileri çinde incelenmesidir. Bir fenomenin gelişmesini incelemek için girişilen çözümleme; o fenomenin belirleyici zıtlığının ne olduğunu, hangi somut zıtlıkların o fenomende birbirlerini etkilediğini, bu zıtlıkların karşılıklı çatışmalarında ne gibi biçimler aldıklarını ve bu zıtlıkların çeşitli görünüşlerinden her birinin ana gelişmede ne türlü bir rol oynadığını araştırmak ve incelemektir. Çözümleme ve bireşim (analiz ve sentez), birbirlerine sıkıcı bağımlı iki yöntem olarak, bilgi edinmenin en gerekli aracıdırlar. Bilgi edinmek için önce çözümlenir, sonra bireştirilir. bireşim çözümlemenin tamamlayıcısıdır. Çözümlemeyi bireşimden ayıran metafizik yönteme karşı olan eytişimsel yöntemin kullanımı budur. bkz. Bireşim, Soyut, Somut, Eytişimsel Yöntem, Metafizik Yöntem, Dekartçılık.