Fizik.


Results for "Fizik."

Philosophical Dictionary

Fizik.

(Philosophical Dictionary) :
(Os. İlm-i tabiat, Fr. Physique, Al. Physik, İng. Physics, İt. Fisica). Kimyasal değişikliklerin dışındaki özdeksel olayların bilimi... Yunanca doğa anlamındaki phusis sözcüğünden türemiştir. yunan felsefesi, ilk döneminde tümüyle bir doğa felsefesi, ilk döneminde tümüyle bir doğa felsefesidir. Denilebilir ki, ilk Yunan düşünürleri, felsefeci olmaktan daha çok fizikçidirler. Bu yüzden, ilk üç düşünürü kapsayan Milet felsefesine Melet fiziği de denir. İlk yunanlılar, insanın üstünlüğünü onun teknik eylemlerinde bulmuşlardır. Örneğin Anaksagoras'a göre insan, elleri olduğu için hayvanların en akıllısıdır. Thales, çağında çığır açmış bir astronomi bilginiydi; Herodotos'un anlattığına göre 28.5.585 günü güneş tutulacağını önceden İonialılara söylemşti. Anaksimandros kara ve deniz fırtınalarını gözlüyor, dünya bütünlüğü için kil kez kendisinin kullandığı kosmos sözcüğüyle dilegetirdiği evrensel düzeni bunlarla açıklamaya çalışıyordu. Doğa Üstüne adlı yapıtı da o yazmıştı. anaksimenes tam bir fizikçidir, doğanın oluşumunu havanın yoğunlaşması ve seyrekleşmesiyle açıklıyor, aytutulmasının doğru açıklanışını ilkin o yapıyor, duran yıldız deyimini ilkin o kullanıyor, ilginç bir deprem kuramı ileri sürüyor. Bu fiziksel düşünmegeleneğinin sonunda Aristoteles, hiç bir cismin bulunumadığı yerde zaman ve mekânında bulunamayacağı düşüncesinde Eintein fiziğiyle berleşmektedir. Stoacıların doğa kuramlarına da stoa fiziği denir. Eytişimsel özdekçilik, bütünüyle, fiziğin bulgularına dayanır. Günümüz felsefesi, ilk Yunanlılarda olduğu gibi, fizikle sıkıca bağımlıdır. Daha XIX. yüzyılda büyük aşamalara ulaşan klasık fizik, gerçeğin özdek olduğunu ve ruh adı verilen insansal yetinin özdeksel bir fonksiyondan ibaret bulunduğunu dilegetirmişti. Einstein'in ünlü bulguları, zaman ve mekânın, özdek ve onun devimiyle çözülmez bağımlılığını göstererek eytişimsel özdekçiliği doğruladı ve güçlendirdi. Atom enerjisinin kullanılması, elektronik ve füzeler tekniği üretim güçlerine büyük olanaklar sağladı. Ünlü fizikçi Paul Langevin, "diyalektiği öğrendikten sonra fiziği daha iyi anlamaya başladım" demektedir. Başka bir ünlü fizikçinin dediği gibi "çağdaş fizik doğum yapıyor ve eytişimsel özdekçiliği doğuruyor". Çağdaş felsefe anlayışı, başıboş spekülasyonlardan sıyrılmış, düşünceyi bilimsel pratikle doğrulanması halinde geçerli kılmıştır. Bu demektir ki, artık doğa bilimleriyle bağıntı kurmadan felsefe yapılamaz. bkz. Felsefe, Doğa, Doğabilim, Doğa Felsefesi, Doğa Yasaları, İlişkinlik Kuramı, eytişimsel Özdekçilik, eytişim, Marksçılık, Özdek, Özdekçilik.